De problemen als gevolg van de sluiting van de Straat van Hormuz door Iran heeft landen ertoe aangezet hun energiezekerheid te versterken. Irene Lauro, Senior Economist – Europa en Klimaat bij Schroders, legt uit hoe eerdere olieschokken aantonen dat de gevolgen en kansen enorm kunnen zijn.
De energieschok als gevolg van de sluiting van de Straat van Hormuz eind februari 2026 heeft wereldwijd economische gevolgen. De volledige omvang van de impact – inclusief de waarschijnlijke complexe domino-effecten – is nog lang niet duidelijk. Dit is de tweede grote energieschok van de jaren 2020, waarbij veel economieën zich nog steeds aanpassen aan de eerste schok die in 2022 veroorzaakt werd door de Russische invasie van Oekraïne.
Een terugblik op vergelijkbare schokken uit de jaren zeventig maakt duidelijk dat de gevolgen potentieel ingrijpend kunnen zijn en zich nog decennia lang kunnen uitstrekken. Terwijl landen en handelsblokken zich haasten om hun energievoorziening te versterken, slaan zij nieuwe beleidsrichtingen in met implicaties die elke sector en elke activaklasse raken. Voor beleggers brengt dit zowel nieuwe risico’s als kansen met zich mee. Het kan bijvoorbeeld leiden tot beleidsherzieningen met betrekking tot aardolie- en aardgasprojecten. Maar het zou ook de argumenten voor een ‘decarbonisatiedividend’ kunnen versterken, waarbij binnenlandse, koolstofarme energie de afhankelijkheid van import vermindert. Hieronder bekijken we de huidige crisis vanuit het perspectief van de belegger, waarbij we trachten waarschijnlijke scenario’s te identificeren die uit de verstoring kunnen voortvloeien, evenals de kansen die deze kunnen bieden.
De Aziatische economieën zullen waarschijnlijk het hardst door de verstoring worden getroffen. Zij importeren meer dan 80% van alle olie en gas die via de Straat van Hormuz wordt vervoerd, waardoor zij zeer kwetsbaar zijn voor verstoringen in de aanvoer en voor prijsstijgingen. De directe blootstelling van Europa is kleiner. Het importeert slechts ongeveer 5% van zijn ruwe olie en 13% van zijn LNG via de Straat van Hormuz, maar het is verre van immuun. Energie wordt op de wereldmarkten geprijsd, en een stormloop op LNG-ladingen – waarbij Europa en Azië rechtstreeks met elkaar concurreren – zou de prijzen langer hoog kunnen houden.
De kwetsbaarheid is het grootst waar de afhankelijkheid van import het hoogst is. In Azië lijkt Japan het meest blootgesteld aan de stijgende prijzen van fossiele brandstoffen, aangezien het 84% van zijn energiebehoefte importeert, op de voet gevolgd door Zuid-Korea met ongeveer 80%. In Europa importeren Italië, Spanje en Duitsland meer dan twee derde van hun energie. Nu de handelsroutes zijn verstoord en de energiekosten stijgen, worden deze economieën geconfronteerd met een klassieke stagflatiedreiging: een zwakkere groei in combinatie met een hernieuwde inflatiedruk.
Netto-import van fossiele brandstoffen
\nBron: EMBER, Schroders Economics Group, april 2026.
Energieschokken eindigen zelden met een eenvoudige terugkeer naar de vroegere prijzen. Vaker dwingen ze tot een heroverweging van de energiestrategie, aangezien overheden en bedrijven met spoed hun veerkracht herzien, hun bevoorrading diversifiëren en investeringen versnellen in energiesystemen die minder volatiel zijn en minder blootstaan aan geopolitieke verstoringen.
We hebben dit patroon al eerder gezien.
Het olie-embargo van 1973 en de daaropvolgende aanbodschok in 1979 legden een diepgaande kwetsbaarheid bloot in het hart van de industriële economieën: een overweldigende afhankelijkheid van fossiele brandstoffen die werden geïmporteerd uit geopolitiek instabiele regio’s. Het resultaat was niet louter een tijdelijke stijging van de brandstofprijzen, maar een structurele verschuiving in het energiebeleid van veel olie-importerende landen.
In het begin van de jaren zeventig steeg het verbruik van fossiele brandstoffen sterk en bloeide de sector – totdat de aanvoer abrupt werd beperkt. Overheden werden gedwongen tot snelle maatregelen om het verbruik te beteugelen, en huishoudens en bedrijven moesten hun gedrag aanpassen. De les was duidelijk: wanneer de energiezekerheid in het gedrang komt, kunnen de beleidsmaatregelen snel en ingrijpend zijn.
Klik hier om het volledige artikel te lezen over de reacties op historische energieschokken en voor inzichten van toonaangevende energiebeleggers van Schroders over wat dit vandaag de dag betekent.
\n