Het conflict in Iran en de gevolgen voor olie en andere grondstoffen

Door Malcolm Melville, fondsbeheerder – Energie, Schroders

De recente escalatie in het Midden-Oosten impliceert een verstoring van het aanbod en het risico op hogere grondstofprijzen.

Voorafgaand aan de gebeurtenissen van dit weekend was olie historisch gezien goedkoop, met een prijs van rond de 60 dollar per vat (bbl). De voorraden waren groot en deelnemers aan de oliemarkt verwachtten geen gebeurtenissen die de olieprijzen zouden opdrijven. De consensus voor de rest van dit jaar was dat de olieprijzen zouden dalen.

In de nasleep van de aanvallen zijn de olieprijzen gestegen. De Iraanse reactie was breder en agressiever dan bij eerdere incidenten, zoals de twaalfdaagse oorlog in juni vorig jaar, toen de prijzen piekten tot 78 dollar per vat en vervolgens snel weer daalden.

De Straat van Hormuz is van cruciaal belang voor tal van grondstoffen

Een belangrijk verschil is nu dat de Straat van Hormuz – een van 's werelds meest cruciale knelpunten voor de scheepvaart – vrijwel gesloten lijkt te zijn. Er zijn aanvallen geweest op schepen in het gebied, zoals bevestigd door UK Maritime Trade Operations. Dit zorgt voor een complexere en kwetsbaardere dynamiek dan bij eerdere kortstondige incidenten.

De zeestraat is een smalle en zeer kwetsbare doorgang waar ongeveer het volgende doorheen stroomt:

Een langdurige verstoring zou daarom gevolgen hebben voor meerdere grondstoffenmarkten, niet alleen voor ruwe olie. Een belangrijke vraag is hoe lang het huidige conflict zou kunnen duren. President Trump heeft een termijn van vier weken genoemd.

Alternatieve olievoorziening onhaalbaar

Als het transport via de Straat van Hormuz gedurende een lange periode verstoord blijft, zal het uiterst moeilijk zijn om vervangende olievoorziening te vinden. De OPEC heeft een verhoging van 200.000 vaten per dag (v/d) aangekondigd, maar dit is onbeduidend in vergelijking met de omvang van de potentiële verstoring.

Iran produceert 3,4 miljoen vaten per dag en exporteert 1,7 miljoen vaten per dag, voornamelijk naar China. Dit zijn de stromen die het meest direct gevaar lopen. China zou deze kunnen vervangen door Russische olie, die echter onderworpen is aan sancties. Een andere factor om in de gaten te houden is of India weer Russische olie gaat kopen.

Een verstoring van de scheepvaart via de Straat van Hormuz zou gevolgen hebben voor het vermogen van Saoedi-Arabië om olie te exporteren. Saoedi-Arabië exporteert 7-7,4 miljoen vaten per dag en zou in theorie de volumes kunnen omleiden via zijn oost-westpijpleiding. Deze pijpleiding heeft echter nog nooit op volle capaciteit gedraaid en bovendien zou dit een omleiding van de scheepvaart vereisen, wat tijd zou kosten.

Daarnaast is er het probleem dat de export van Saoedi-Arabië al bijna het maximale niveau heeft bereikt. Het lijkt onwaarschijnlijk dat het land veel flexibiliteit heeft om deze export te verhogen, zelfs als het in staat is om via de pijpleiding te exporteren in plaats van via de Straat van Hormuz.

Export van Saoedi-Arabië bijna op maximum

^{Bron: Bloomberg, Schroders; Bloomberg – maart 2026.}

De VS zijn niet in staat om meer olie te leveren ter vervanging van de olie die door de verstoring niet kan worden geleverd. De groei van de Amerikaanse schalieolieproductie is tot stilstand gekomen en de beste velden raken steeds meer uitgeput. Zelfs hogere prijzen zouden niet onmiddellijk leiden tot een toename van het aanbod, gezien de kapitaaldiscipline en de hoge investeringsdrempels.

Jaarlijkse verandering in de Amerikaanse olieproductie

^{Bron: Bloomberg, Schroders – februari 2026. Alleen ter illustratie en geen aanbeveling om te kopen of te verkopen.}

Kortom, als de zeestraat verstopt blijft, is er geen geloofwaardige bron voor een snelle vervanging van het aanbod, waardoor de markt blootgesteld blijft aan een aanzienlijk tekort.

Olieprijzen zullen waarschijnlijk stijgen als het conflict voortduurt

Als de verstoring enkele weken aanhoudt, bestaat het risico dat de olieprijzen sterk zullen stijgen. Elke extra week van verstoring zal waarschijnlijk de bezorgdheid van de markt over een aanhoudend verlies van aanbod vergroten. Een langdurige verstoring zou de prijzen naar extreme historische niveaus kunnen drijven.

Volgens onze schattingen zou de olieprijs kunnen stijgen tot ongeveer 100-120 dollar per vat als de toegang tot de Straat van Hormuz gedurende vier tot vijf weken beperkt blijft. Als het conflict maandenlang voortduurt, zouden de prijzen boven de vorige recordhoogtes kunnen stijgen, tot 150-200 dollar per vat.

Langdurig hogere olieprijzen kunnen een tweede inflatiegolf veroorzaken

David Rees, Global Head of Economics bij Schroders, verklaarde: “Een korte piek in de olieprijzen zou weinig blijvend effect hebben op de inflatie. De energieprijzen zouden weken of maandenlang op een hoger niveau moeten blijven om de CPI aanzienlijk te doen stijgen. Een aanhoudend hogere energie-inflatie zou echter het reële inkomen onder druk zetten, de groei belemmeren en twijfels doen rijzen over de vraag of centrale banken, zoals de Amerikaanse Federal Reserve, hun monetaire beleid kunnen blijven versoepelen.”

Perscontact